ANASAYFA | ÖN BİLGİLENME FORMU | BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ | HASTA HİKAYELERİ | BİZE ULAŞIN
Üye girişi yapmak için lütfen tıklayınız.
Üye olmak için lütfen tıklayınız.









Paylaş - Yazdır

Rektosel Hastalığı Nasıl Oluşur?

      “Diş macunu tüpünün sıkılması” misali, dışkılama sırasındaki ıkınmayla birlikte kalın barsağın son kısmı olan rektumda; basınç artışı olur. Yani rektum içi (intrarektal) basınç artar. Ancak bu basınç artışı; hem rektum hem de rektumu çevreleyen pelvik taban ve komşu yapılarca (erkeklerde prostat, kadınlarda ise rektovajinal septum gibi) desteklenir ve sınırlandırılır. Bu sayede dışkının doğrudan makata yönlenmesi sağlanır.

      Ancak pek farkında olmadan yıllarca devam eden ve/veya yıllar içerisinde eklenen çeşitli faktörlerin etkisiyle rektumun alt kısmı; dışkılama sırasında dışa doğru genişlemeye, bombeleşmeye veya fıtıklaşmaya başlar. Hatta bu faktörlerin etkisi devam ettikçe bombeleşme daha da ilerler ve büyür. İşte rektumda; dışkılama sırasında belirginleşen bombeleşmeye Rektosel Hastalığı (Makat-Barsak Fıtığı) adı verilir. Bu bombeleşme; hem öne (anterior) hem arkaya (posterior) doğru olabileceği gibi sıklıkla sadece öne, nadiren de sadece arkaya doğru olur.
Rektosel
      Rektosel Hastalığı; gerek anatomik (yapısal) özellikleri gerekse daha belirgin ve yandaş sıkıntılara yol açması sebebiyle çoğunlukla kadınlarda ve Anterior (Ön) Rektosel şeklinde ortaya çıkar. Bu nedenle “Rektosel” denildiğinde kadınlarda görülen Anterior Rektosel anlaşılır ve anlatılır. Ama bazen Anterior Rektosel; açık prostat ameliyatı olan erkeklerde de oluşabilir ve sorun yaratabilir.

      Anterior Rektosel oluşmasında rol oynayan faktörler;
1. Dışkılama sırasında gereksiz Rektum içi (İntrarektal) basınç artışı,
2. Rektovajinal septum (bölme-duvar) hasarı,
3. Dışkılama sırasında Pelvik Taban desteğinin azalması şeklinde 3 ana grupta toplanabilir.

1. Rektosel ve Gereksiz İntrarektal Basınç Artışı
      “Gereksiz İntrarektal basınç artışı” denildiğinde; genellikle “Kabızlık (peklik)” ve/veya “zorlanma” ile tanımlanan ve bir-iki beslenme önerisiyle geçiştirilen dışkı katılaşmaları anlaşılır. Makatta sorun olmadığı sürece gereksiz ıkınmalarla da olsa gerçekleştirilen dışkılamalar ise pek önemsenmez. Hatta “alışkanlık” haline geldiği için bu dışkılamalara eşlik eden gereksiz ıkınmalar; sıklıkla “normal” kabul edilir veya fark edilmez. Hâlbuki çoğunlukla günde bir veya birden fazla tekrarlanan bu hatalı dışkılamaların; yıllar içerisinde, gereksiz rektum içi basınç artışına, dolayısıyla da rektum ve/veya komşu yapılarda hasara yol açması kaçınılmazdır. (Bknz: Normal Dışkılama)

      Gereksiz ıkınmalarla sonuçlanan hatalı dışkılama alışkanlıklarının temeli çocukluk yıllarında atılır. Sıklıkla da "Öyle her yerde tuvalete gidilmez, mikrop kaparsın!.." öğretisinin veya “hijyen” düşüncesinin yol açtığı “tuvalet tutma ve erteleme alışkanlığı” ile başlar. Doğal olarak, dışkılamaya yardımcı olmak için devreye giren “Ihhla da çıkar!” öğretisinin getirdiği gereksiz ıkınma ve/veya zorlanmalarla devam eder.

      Pek farkına varılmayan, sıklıkla da “normal” kabul edilen bu hatalı dışkılama işlevlerine gençlik yıllarında da devam edilir. Bu süreçte; her ne kadar zaman zaman “kabızlık” adı altında dışkı katılaşmaları ve/veya makat sorunları yaşanıyor olsa da ya geçiştirilir ya da tuvalete gitme sıklığı artırılarak tolere edilir. Ama gereksiz ıkınmalara; “imam bildiğini okur” misali devam edilir.
RektoselRektosel ve ıkınmaRektosel
      Dolayısıyla yıllarca hatalı dışkılama alışkanlığı (Kullanıcı Hatası) temelinde başlayıp devam eden bu gereksiz ıkınmalar; ister istemez rektum içinde gereksiz basınç artışına yol açar. Adı üstünde normalden fazla olan bu basınç artışı; zamanla hem rektumu genişlemeye zorlar hem de rektumu çevreleyen pelvik taban ve/veya komşu yapılara (kadınlarda rektovajinal septumda) baskı yapıp esneklik artışına, bombeleşmeye veya hasara yol açar.

2. Rektosel ve Rektovajinal Septum (bölme) Hasarı
      Anatomik olarak Rektum; kalın barsağın son kısmıdır ve pelvik taban kasları ile çevrelenmiştir. İlave olarak rektumun ön duvarı; erkeklerde prostat, kadınlarda ise rektovajinal septum (bölme-duvar) aracılığıyla vajina (döl yolu) ile komşudur. Dolayısıyla rektumun ön duvarı; kadınlarda içi boş bir yapıya sahip vajina komşuluğu nedeniyle daha az dış desteğe sahiptir.

      Bu çerçevede, çocukluk yılların başlayıp gençlik yıllarında da devam eden ve pek fark edilmeyen gereksiz ıkınmaların yol açtığı rektum içi basınç artışı; 20’li yaşlar civarında rektum ön duvarında ve dolayısıyla rektovajinal septumda daha belirgin olarak etkisini göstermeye başlar. Yani rektum ön duvarı; dışkılama sırasında vajinaya doğru bombeleşmeye başlar. Dolayısıyla da Rektosel Hastalığının temelleri atılmış olur.

      Rektosel Hastalığı; 20’li yaşlardaki kadınlarda belirgin dışkılama güçlüğü sıkıntılarına yol açmaz veya tolere edilir. Bu yaşlarda genellikle makat sorunlarıyla (anal fissür, hemoroid, anal apse gibi) gün yüzüne çıkar. Buna rağmen makat sorunlarına ilave olarak belirgin dışkılama güçlüğü şikâyetleri de yaşayan kadınlara rastlanabilir.
Rektosel Oluşumu
      Kadınlarda, yaşla birlikte devreye giren çeşitli durumlar nedeniyle rektum ön duvarının dış desteği azalmaya, yani rektovajinal septum hasarlanmaya başlar. Buna bağlı olarak da rektum ön duvarı; dışkılama sırasında vajinaya doğru daha fazla bombeleşmeye, dolayısıyla da Rektosel hastalığı ilerlemeye, yaşattığı makat ve/veya dışkılama güçlüğü sıkıntıları da belirginleşmeye başlar.

      Rektovajinal septumda esneklik artışına, bombeleşmeye veya hasara yol açan durumlar;
•► Devam eden kullanıcı hataları (tuvalet tutma-erteleme ile gereksiz ıkınmalar)
•► İlerleyen yaşla birlikte bağ dokularının, dolayısıyla da rektovajinal septumun esnekliği artar.
•► Yapısal Yatkınlık; bazı kadınların bağ dokuları doğumsal olarak daha esnek olur. Bu esneklik artışı rektovajinal septuma da yansır.
•► Hamilelik süreci ve vajinal (normal) doğum sayısı arttıkça rektovajinal septumdaki esneklik artışı daha da belirginleşir.

      Kadınların büyük bir çoğunluğu kabızlık/dışkılama güçlüğü başta olmak üzere çeşitli makat sıkıntılarını; “Hamilelikte çıktı…” veya “Doğumdan sonra oldu…” gibi ifadelerle anlatılır. Hâlbuki bu kadınlar detaylı sorgulandığında; “yıllardır bir şekilde idare edebildiklerini ama hiç böyle olmadıklarını” anlatır. O yüzden dışkılama bağımlı sıkıntıları olan kadınlarda; Rektosel hastalığı unutulmamalıdır.

3. Rektosel ve Pelvik Taban Desteği
      Normal dışkılama sırasında rektum içinde oluşan basınç artışı; dikeyde, pelvik tabanda sağlanan gevşemeyle azaltılır. Bu sayede hem yatayda rektum ön duvarına ve rektovajinal septuma olan baskı azalır hem de dışkının gereksiz ıkınmalardan uzak, rahat ve kolay bir şekilde makattan çıkması sağlanır. (Bknz:Normal Dışkılama)

      Ancak pelvik tabanın dışkılamaya olan bu desteği;
• Gerek yıllarca devam eden ve pek fark edilmeyen kullanıcı hataları (tuvalet tutma-erteleme, gereksiz ıkınmalar)
• Gerekse ilerleyen yaş, yapısal yatkınlık, şişmanlık, menapoz, hamilelik, normal doğum travmaları (iri bebek, epizyo, uzamış doğum…) gibi nedenlerle yıllar içerisinde azalır ve dışkılama güçlüğü yaşanmaya başlar.

      Yaşanan dışkılama güçlüğü ise farkında olmadan daha da artırılan gereksiz ıkınmalarla tolere edilmeye çalışılır. Ama bu durum; rektum içinde, hem yatayda hem de dikeyde gereğinden fazla basınç artışına yol açar. Dolayısıyla hem Rektosel hem de pelvik taban ve makatla ilişkili yandaş hastalıkların oluşumu tetiklenir.

      Normal dışkılama işlevinde yer alan işlevsel bütünsellik nedeniyle dışkılama güçlüğü ve/veya dışkılama bağımlı makat sorunları yaşayan kadınlarda görülen Rektosel Hastalığı tek başına olmaz. Sıklıkla kadının yaşam sürecinde karşılaştığı veya karşılaşmak zorunda kaldığı tüm bu nedenlerin türüne, sıklık ve şiddetine paralel olarak; İşeme, Dışkılama, Cinsellik gibi işlevlerde sıkıntılara yol açan Pelvik Taban ve Makat Hastalıklarıyla bir arada olur.

      ♦ Pelvik Taban esnekliğinde artma ile belirginleşen hastalıklar; Pelvik taban desteğinde azalmanın eşlik ettiği bu hastalıklar genel olarak kadınlarda Pelvik Organ Parolapsusu (Sarkması) olarak adlandırılır. Özellikle de karın içi basıncının arttığı durumlarda idrar torbası, rahim, rektum gibi pelvis içi organların normal anatomik pozisyonlarını kaybetmesiyle karakterizedir.
a-) Pelvik Taban Düşüklüğü/Aşırı gevşemesi/Çökmesi(Perineal Descent)
b-) Sistosel (İdrar torbasının sarkması)
c-) Rektosel
d-) Uterine Prolapsus (Rahim Sarkması)
e-) İnce/Kalın barsak sarkması (Enterosel/Sigmoidosel)
f-) Rektal Mukozal Prolaps / Rektal Intussusception / Rektal Prolapsus
g-) Hemoroidal Hastalık, Anal Fissür, Anal Spazm, Anal Apse-Fistül

      ♦ Pelvik Taban esnekliğinde azalma ile belirginleşen hastalıklar; Gereğinden fazla abdest tutma ve erteleme alışkanlığı nedeniyle sıklıkla genç yaşlarda rastlanır. Pelvik tabanda aşırı gerginlik veya esneklik kaybı mevcuttur. Dolayısıyla da pelvik tabanın dışkılama, işeme ve cinsellik gibi işlevlere olan desteği güçleşir (azalır).
a-) Anismus (Paradoksal Puborektal Kontraksiyon)
b-) Rektal Hiposensitivite /Dilate Rektum
c-) Rektosel
d-) Rektal Mukozal Prolaps / Rektal Intussusception
e-) Anal Spazm, Anal Fissür (Çatlak), Hemoroidal Hastalık, Anal Apse-Fistül
f-) Vajinismus, Nonenfektif Sistit, Nonenfektif Prostatit (Erkek)

      ♦ Pelvik Taban Esnekliği Normal olmasına rağmen Belirginleşen Hastalıklar; Pelvik taban desteğinde azalma olmadığı durumlarda da dışkılama, işeme ve cinsellik işlevlerinde sorunlara yol açan hastalıklar oluşabilir.
a-) Rektosel
b-) Sistosel (İdrar torbası sarkması)
c-) Rektal Mukozal Prolaps / Rektal Intussusception
d-) Rektal Hiposensitivite / Dilate Rektum
e-) Anal Fissür (Çatlak), Hemoroidal Hastalık, Anal Apse-Fistül

SONUÇ OLARAK… Her ne kadar “Kabızlık” adı altında geçiştiriliyor olsa da Rektosel Hastalığı oluşmasında en önemli rolü; çocukluk çağında edinilen hatalı dışkılama alışkanlıkları ve bu alışkanlıklar neticesinde, yıllarca her dışkılamada devam eden gereksiz ıkınmalar, yani intrarektal basınç artışları oynar. Ayrıca kadınlarda yaşam sürecine eklenerek pelvik taban ve/veya rektovajinal septum desteğinde azalmaya yol açan durumlar da Rektosel oluşmasında tetikleyici rol oynar. Ki bu sebepler; ilave olarak gereksiz ıkınmaları daha da artırır ve rektosel’e katkıda bulunur. Hele bir de eklenen Histerektomi, yani rahim alınması ameliyatları... Kısacası tam bir sarmal yaşanır… O yüzden ilerleyen yaşla birlikte kadınların yaşadığı sıkıntılar iyice belirginleşir.

      Rektosel ve Rektosel'in eşlik ettiği bu hastalıkları kadınlar nasıl algılıyor? Ne gibi sıkıntılara yol açıyor? Şimdi, en azından farkındalık için gelin bunlara bir bakalım...


2016/05
« « Rektosel ve Pelvik Taban... Rektosel Belirtileri Nelerdir? » »

 
Opr.Dr. Levent TEZCAN
Genel Cerrahi Uzmanı
  
Kükürtlü Mah. Oulu Cad. Oylum Gökberk Sitesi F-Blok D:1
Osmangazi/BURSA
  
Muayenehane TEL :  + 90 224 235 10 50
GSM :  + 90 532 485 18 00
E-MAİL :  basurum@gmail.com
   basurum@hotmail.com

 
Web Stats

basurum.com ® 2006-2009
Bu site kişileri bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış olup, sağlık hizmeti vermemektedir.
Bu bilgilere dayanarak profesyonel tıbbi danışmanlık hizmeti almayı ihmal etmeyiniz ve geciktirmeyiniz.